Bir Sağanakta Çatıya 30 Ton Su Düşerse Bu Su Nereye Gider?

Bir Sağanakta Çatıya 30 Ton Su Düşerse Bu Su Nereye Gider?

.

Bir Sağanakta Çatıya 30 Ton Su Düşerse Bu Su Nereye Gider?

1.000 metrekarelik bir depo çatısına 30 milimetre yağmur düştüğünü düşünün. Bu, yaklaşık 30 metreküp, yani 30 ton su demek. Aynı miktar bir saat yerine 15 dakikada düştüğünde, çatının birim zamanda uzaklaştırması gereken su miktarı dört katına çıkar. Kuvvetli yağışlarda çatının büyüklüğü kadar, suyun ne hızla tahliye edildiği ve tahliyeden sonra nereye gittiği de önem kazanır.

Bir lojistik tesisinde sağanak sırasında çatıdan alınan su, birkaç gün sonra aynı tesisin peyzaj sulamasında kullanılabilir. Bunun için çatıdaki süzgeçten depoya, depodan kullanım noktasına kadar suyun izleyeceği yolun baştan tasarlanması gerekir. EBITT e-WAC, bu süreci sifonik çatı drenajı, yağmur suyu depolama, filtreleme ve yeniden kullanım aşamalarıyla birlikte ele alır.

Sifonik çatı drenajı nedir ve nasıl çalışır?

Sifonik çatı drenajı, yeterli yağış debisine ulaşıldığında boruların tam dolu akışa geçmesiyle yağmur suyunu çatıdan tahliye eden bir sistemdir. Girdap önleyici çatı süzgeçleri, suyu toplarken boruya hava girişini sınırlar. Yağış arttıkça hattaki hava suyla birlikte dışarı atılır. Borular dolduğunda çatı ile tahliye noktası arasındaki kot farkı akışı sağlar ve hattın belirli bölümlerinde atmosfer basıncının altında basınç oluşur.

Geleneksel çatı drenajında su, boru kesitinin bir bölümünden akar ve kalan bölümde hava bulunur. Sifonik sistem tasarım koşullarında borunun tüm kesitini kullanır. Bu sayede projeye bağlı olarak daha küçük boru çapları ve daha az sayıda düşey inişle gerekli tahliye debisi sağlanabilir. Birden fazla süzgecin aynı yatay kollektöre bağlanabilmesi, boru güzergâhlarını binanın mimarisi ve diğer tesisatlarla birlikte planlamayı kolaylaştırır.

Bu özellikler özellikle fabrikalar, lojistik depolar, alışveriş merkezleri, havalimanları, stadyumlar ve diğer geniş çatılı ticari yapılarda önem kazanır.

EBITT e-WAC sifonik drenaj sistemi hangi bileşenlerden oluşur?

Bileşen Görevi
Girdap önleyici çatı süzgeci Çatıdaki yağmur suyunu toplar ve hatta hava girişini sınırlar.
Branşman borusu Süzgeçten gelen suyu ana toplama hattına taşır.
Yatay kollektör Birden fazla branşmandan gelen suyu birleştirerek düşey inişe yönlendirir.
HDPE borular ve elektrofüzyon manşonları Korozyona dayanıklı taşıma hattını ve sızdırmaz boru bağlantılarını oluşturur.
Kelepçeler, taşıyıcı destekler ve askılar Boru hattını yapıya sabitler. Dolu borunun ağırlığı ve sıcaklığa bağlı hareketler dikkate alınarak boyutlandırılır.
Düşey iniş borusu Suyu yatay kollektörden tahliye kotuna taşır.
Tahliye bağlantısı Düşey inişi uygun geçiş detayıyla saha drenajına veya depolamaya giden hatta bağlar.

Askılı HDPE boru hattı, korozyon direnci ve düşük bakım ihtiyacı sunar. Çatı süzgeçlerinin erişilebilir olması da düzenli kontrol ve temizliği kolaylaştırır.

Sifonik çatı süzgeci modelleri ve debileri

Süzgeç modeli Çıkış çapı Katalog debi aralığı
EB-BC-75 DN75 6–24 L/s
EB-BC-90 DN90 24–42 L/s
EB-BC-125 DN125 42–70 L/s

Tablodaki aralıklar süzgeç modellerine aittir. Her süzgecin taşıyacağı debi, beslendiği çatı alanı ve boru hattının hidrolik koşulları üzerinden belirlenir.

Sifonik çatı drenajında hidrolik hesap nasıl yapılır?

Hesap, çatının etkin toplama alanı ve bölge için esas alınan tasarım yağış şiddeti ile başlar. Yağış yüksekliği toplam su hacmini verir. Süzgeç ve boru seçimi içinse bu suyun ne kadar sürede geldiğini bilmek gerekir. Çatı planı, süzgeç konumları, boru uzunlukları, bağlantı parçaları, kot farkları ve tahliye noktası da hesaba girer.

Sifonik sisteme uygun hesap yazılımında, seçilen süzgeçlerin hidrolik verileri esas alınır. Her branşmanın taşıyacağı debi, boru çapları, akış hızları, basınçlar ve hatlar arasındaki hidrolik denge birlikte kontrol edilir. Uygulamada süzgeç modeli, boru çapı veya güzergâh değişirse, değişikliğin tüm hat üzerindeki etkisi yeniden hesaplanır.

Tasarım yağışının üzerindeki koşullar için acil taşma veya ikincil çatı drenajı da proje aşamasında değerlendirilir. Çatıdaki bu emniyet güzergâhı, çatıda biriken su için devreye girer. Depo taşma hattı ise deponun kapasitesi dolduğunda gelen fazla suyu uzaklaştırır.

Yağmur suyu çatıdan depoya nasıl taşınır?

Çatıdan alınan su kapalı boru hattıyla depolama alanına taşınır. EBITT e-WAC kataloğundaki örnek düzende su, depoya ulaşmadan önce yönlendirme, ön filtreleme ve çöktürme aşamalarından geçer.

  1. Yönlendirme. Emniyet yönlendirme bacası, suyu proje için belirlenen hatta alır.
  2. Ön filtreleme ve çöktürme. Kirletici tutucu filtre bacası ve ilk yağış akışı için kullanılan çöktürme bacası, suyla taşınan kirleticilerin ve çökelebilen parçacıkların depoya ulaşmasını sınırlar.
  3. Depolama. Dağıtım borusu, suyu yağmur suyu toplama modüllerine iletir. Saha koşullarına göre modüler yer altı deposu veya polietilen tank kullanılabilir.
  4. Filtreleme ve yeniden kullanım. Örnek şemada kontrol kabininde kumanda panosu ve tam otomatik filtre bulunur. Yeniden kullanım pompası suyu kullanım hattına taşır. Şemada ayrıca tahliye pompası ve hattı, manuel kelebek vana, vana bacası ve geri yıkama hattı yer alır. Filtreleme ve arıtma kademeleri, suyun kullanılacağı yere göre belirlenir.
  5. Taşma ve tahliye. Depo dolduğunda fazla su, proje kapsamında belirlenen yağmur suyu hattına veya izinli bir tahliye noktasına yönlendirilir. Zemin ve yer altı suyu koşulları uygunsa sızdırma kuyusu gibi çözümlerle suyun kontrollü biçimde toprağa verilmesi de değerlendirilebilir.

Yağmur suyu deposu nasıl seçilir?

Depo kapasitesi belirlenirken çatıdan toplanabilecek su miktarı, yağışın yıl içindeki dağılımı, kullanım talebi ve sahada ayrılabilecek alan birlikte değerlendirilir. Bir depo, sağanak başladığında boş hacmi olduğu ölçüde yağış akışının bir bölümünü tutabilir. Bu nedenle depo hacmi kadar, dolduğunda suyun hangi güzergâhtan uzaklaştırılacağı da önemlidir.

Özellik Modüler yer altı deposu Polietilen depolama tankı
Malzeme Güçlendirilmiş polipropilen (PP) Rotasyon kalıplama yöntemiyle üretilen polietilen (PE)
Kurulum Yer altına kurulan, birbirine eklenebilen hücreler Yatay ve dikey modeller. Modele göre yer üstü veya yer altı kurulumu
Kapasite Projeye göre yapılandırılır. Teknik tabloda 1.000 m³’e kadar sistem kapasitesi Farklı boyut ve hacim seçenekleri
Dayanım ve bakım Yüksek yapısal dayanım, korozyon koruması gerektirmeyen PP yapı, uzun servis ömrü ve düşük bakım ihtiyacı UV ve korozyon direnci, düşük bakım ihtiyacı ve gıda temasına uygun malzeme seçeneği
Uygulamalar Otoparklar, yollar, spor sahaları, parklar, peyzaj alanları, ticari yapılar ve endüstriyel tesisler Villalar, apartmanlar, okullar, oteller, çiftlikler ve ticari binalar

Modüler yer altı deposunda hafif hücreler montajı kolaylaştırır. Kapasite, proje koşullarına göre hücre eklenerek artırılabilir. Yüksek boşluk oranı, kazı hacminin daha büyük bir bölümünün su depolamaya ayrılmasını sağlar. Sistemin altında temel tabakası yapısal destek verir. Geotekstil depolama yapısını çevreleyen zeminden ayırır, sıkıştırılmış dolgu ise yüzey yüklerini dağıtır. Yüzey yükleri ve gömme koşulları projede doğrulandığında, deponun üzeri yol, otopark veya peyzaj alanı olarak kullanılabilir.

Polietilen depolama tankında su giriş bağlantısı, taşma çıkışı, havalandırma, kontrol kapağı ve taban desteği bulunur. Gömülü uygulamalarda tank altındaki destek ve çevresindeki dolgu, seçilen modele ve saha yüklerine göre düzenlenir. Gıda temasına uygun tank malzemesi, depolanan yağmur suyunun içilebilirliği için tek başına yeterli bir ölçüt değildir.

Toplanan yağmur suyu nerelerde kullanılabilir?

Uygun filtreleme ve gerektiğinde arıtma sonrasında yağmur suyu bahçe ve peyzaj sulaması, tuvalet rezervuarları, araç yıkama, tarımsal sulama ve diğer kullanma suyu ihtiyaçları için değerlendirilebilir. Katalogdaki örnek şemalarda çamaşır yıkama ve havuz tamamlama suyu da yer alır. Bu uygulamalar, ilgili kullanım noktasının su kalitesi ve hijyen koşulları sağlandığında değerlendirilir.

Örneğin geniş çatılı bir lojistik tesisinde sağanak sırasında depolanan su, yağışın ardından tesisin yeşil alanlarını sulamak için kullanılabilir. Bu sayede sulama ihtiyacının bir bölümü toplanan yağmur suyundan karşılanır. Tasarruf miktarı, depolanabilen su hacmine ve tesisin tüketim düzenine bağlıdır.

Sık sorulan sorular

Sifonik çatı drenajı her yağışta tam dolu çalışır mı?

Hafif yağışta borular kısmen dolu çalışabilir. Yağış debisi yeterli düzeye ulaştığında ve hava hattan uzaklaştığında sistem tam dolu akışa geçer.

Sifonik çatı drenajı için pompa gerekir mi?

Çatıdaki sifonik akışı, çatı ile tahliye noktası arasındaki kot farkı sağlar. Depolanan suyun yeniden kullanım noktalarına gönderilmesi içinse ayrı bir pompa kullanılabilir.

Yağmur suyu deposu dolduğunda su nereye gider?

Fazla su, projede boyutlandırılan taşma hattıyla yağmur suyu altyapısına veya uygun bir tahliye noktasına iletilir. Zemin geçirgenliği, yer altı suyu seviyesi ve saha koşulları elveriyorsa kontrollü sızdırma da değerlendirilebilir.

Projenizde yağmur suyunun izleyeceği yolu birlikte planlayalım

Yeni bir tesisin çatı drenajını tasarlıyor veya mevcut yapınızda yağmur suyunu yeniden değerlendirmek istiyorsanız, proje konumunu, çatı planınızı ve suyu nerede kullanmayı düşündüğünüzü bizimle paylaşın. EBITT teknik ekibiyle sifonik drenaj hesabını, süzgeç seçimini, depolama kapasitesini ve yeniden kullanım hattını projenize göre değerlendirelim